تبلیغات
قفسه‌: نقد و نگاه من به کتاب‌هایی که خوانده‌ام Qafase.IR - مطالب ابر رضا امیرخانی

قفسه‌: نقد و نگاه من به کتاب‌هایی که خوانده‌ام Qafase.IR

معرفی، نقد، بررسی و تحلیل كتاب با تاكید بر جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی

چهارشنبه 9 اسفند 1396

طرح جلد کتاب «ر ه ش»؛ رضا امیرخانی
شورش امیرخانی علیه شهر!
به قلم نویسنده مهمان: محسن احمدی
دانشجوی دکتری ادبیات

رهش ادامه قیدار، منِ او، بیوتن و ارمیاست. نقدی عالمانه و متخصصانه علیه شهری که دیگر شهر نیست؛ حتی ش ه ر هم نیست ر ه ش است. شهری نامتوازن، به هم ریخته، بی آداب، بدون هوا و غیره.
رضا امیرخانی در رهش بازگوکننده داستان زن و شوهر و پسربچه‌ای است که هر سه گرفتار تهران‌اند. زن و شوهر هر دو معماری خوانده اند و مهندس معماری‌اند. فرزند آن‌ها یعنی ایلیا سلِ کودکان دارد و مادرش معتقد است عاملش هوای تهران است. مرد اول داستان حالا معاون شهردار منطقه 1 تهران است و زنی که همه دغدغه اش ریه های ایلیا فرزندش است. مردی که همه دغدغه‌اش پیشرفت شغلی و ارتقا مقام است و زنی که مادر است و دیگر هیچ! به قول خودِ لیا (زن داستان) خودش هم فکر نمی کرد که مادری روزی همه شغلش باشد و اکنون هست. مادری که تنها و تنها به سلامت ریه فرزندش و فرزندان این شهر می اندیشد. شخصیتهای داستان هم قابل حدس اند؛ بساز-بفروش بیسوادی که خرپول است و حاکمیت و مردم را سرکیسه میکند. منشی ای که نقشش رونق دادن به کار و بار بساز-بفروش بیسواد داستان است و از بداقبال تحصیل کرده رشته ادبیات فارسی است! ارمیایی که مثل همیشه درویش‌مسلک و انقلابی است. درویشی که در قید همه چیز هست و در قید هیچ چیز نیست؛ جبهه‌رفته است و شهرگریز. مؤانست با حیوانات بی زبانش را بر مؤانست با حیواناتی که به قول خودش «نطقی اضافه بر دیگر حیوانات دارند» ترجیح مینهد و بر فراز کوه دارآباد زندگی میکند. ارمیا قدسی است و نفسش آرام بخش دلهره‌های شهری و برای هر مشکلی راهکاری دارد بومی و بی آزار.

رهش مانند بیشتر آثار امیرخانی نقد درون‌گفتمانی است. کسانی که با قشر حزب‌اللهی مؤانست دارند، می‌دانند که حزب‌اللهی‌ها دو دسته متمایز دارند. برخی در همه حال و در همه حالتی مدافع تمام و کمال حاکمیت اسلامی و همه رفتارهای درست و غلط آن هستند. برخی نیز سره شناسند. با عقلانیت متکی به ایمان بین رفتارهای غلط و صحیح تفکیک قائل می‌شوند. رفتارهای صحیح را تمجید می‌کنند و رفتارهای ناصحیح را فریاد می‌زنند؛ گاه فریاد که نه، علیه آن می‌شورند و شهری را می‌شورانند. امیرخانی بی‌شک از دسته دوم است. اصول‌دان است اما اصولگرا نیست. اصلاح‌خواه است اما اصلاح‌طلب نیست. دو لتی باشد گویا عوض سه لتی بودن!
داستان رهش شوریدن علیه معماری شهری است که خانه‌هایش مانند جعبه‌های دستمال کاغذی است که عمودی کنار هم چیده باشند. ساختمان‌هایی بدریخت و بدقواره که مانند آینه دق هستند و نیستند. امیرخانی در رهش شهری روایت می‌کند که دائماً «از جسمش می‌برند و به جانش می‌خورانند». کلیدی‌ترین حرف امیرخانی در رهش تشابه تهران به زن بدکاره‌ای است که در زمان صفویه، شاه از «شفایی!» می‌خواهد تا ضمن اینکه هر روز از گوشت بدنش به خوردش دهد، نگذارد که بمیرد؛ یعنی مجازات خودبس! و شفایی ۳۸ روز با خدعه و تمهید او را زنده می‌دارد. شهری که در آن تراکم‌فروشی می‌کنند که خیابان‌ها را عریض‌تر کنند و بزرگراه دوطبقه بسازند تا ترافیک حل شود اما خریداران تراکم‌ها ماشین می‌خرند وارد خیابان‌ها می‌شوند و دوباره ترافیک و دوباره داستان «یک حاجی بود، یک گربه داشت... گوشت را گرفت طاقچه گذاشت... گربه آمد گوشت را خورد... حاجی آمد گربه را کشت...».
شاید قشری و گروهی نقدهای امیرخانی را حواله شخصی خاص و دوره‌ای خاص در شهرداری کنند اما نقد امیرخانی جسورانه تمام شخصیت‌های تأثیرگذار بر معماری شهر تهران در بعد از انقلاب را هدف می‌گیرد. با انتخاب هوشمندانه شخصیت مرد داستان یعنی علا، به زندگی خصوصی این مدیران سرک می‌کشد و حتی خاله‌خانباجی‌های زنانشان را تیز و تند به نقد می‌کشد. 
داستان از زبان اول شخص روایت میشود اما توسط سه شخص: 1- زن نقش اول داستان یعنی لیا که بخش اعظم داستان را روایت میکند 2- تهران که زنی است که دیگر توجه هیچ مردی را به خود جلب نمیکند و از زنانه‌گی چیزی برایش نمانده 3- منشی بساز-بفروش خرپولی که از سر ناچاری باید روزانه هزاران دروغ را به خورد مشتریان او بدهد و دست برقضا او هم از اینکه از زنانه‌گی چیزی برایش نمانده، گله دارد.

پایان‌بندی داستان مانند ارمیا و بیوطن و غیره، غیرمنتظره و تا حدودی فراواقعی است. پایان‌بندی داستان به عهده ارمیاست و حرفهای صوفیانه‌اش که برآمده از دردهای انقلابی‌گری است نه از سر کنج عزلت نشینی و اوراد و اذکار خواندن.
امیرخانی لحظه‌هایی بس شیرین روایت میکند اما بازگو نمی‌کند که بحران اصلی تهران، ضعف مدیران و بی تدبیری مسئولان نیست -که این هم البته هست و به جا هم هست- بلکه بحران مدرنیته است. بحران دور شدن انسان از خدا و گرفتار شدن در دام زندگی غربی. امیرخانی اگرچه معتقد است که هر مسئول در شهرسازی باید خانه مادربزرگش را فرایاد بیاورد و ریشه‌هایش را نباید از یاد ببرد اما نمیگوید که تکلیف ما با دنیای غرب چگونه باید باشد. بگریزیم یا بستیزیم یا بسازیم؟!

در بخشی از داستان ناخواسته به مقام چادر و ارج و اعتبار آن ظلمی روا داشته شده که بعید میدانم عامدانه باشد؛ چراکه امیرخانی را همه میشناسیم. چادر گویی نشان مادرها که نه نشان مادربزرگهای ماست؛ باید آن را لای بقچه قدیمی مامان پیدا کرد و محض رعایت شئونات ورود به بسیج پوشید! تلخ است و ناتندرست به نظرم!

اطلاعات کتاب‌شناختی:

عنوان کامل کتاب

ر ه ش

نویسنده

رضا امیرخانی

ناشر

تهران، انتشارات افق

سایر توضیحات

چاپ اول، ۱۳۹۶، قطع رقعی، ۱۹۲ صفحه، ۱۸۰۰۰ تومان


قفسه را می‌توانید در پیام‌‌رسان‌های ایرانی دنبال کنید: @Qafase

  • نظرات() 
  • سه شنبه 1 فروردین 1391

    پرواز شبانه آنتوان دوسنت اگزوپرینویسنده: آنتوان دُسنت اگزوپری

    آنتوان دُسنت اگزوپری نویسنده برجسته فرانسوی است. وی متولد 1900 است اما خیلی زود در 1944 جانش را از دست داد. او را با شازده کوچولو که در دوران تبعید در آمریکا نوشت، می‌شناسید. او به دلیل حمایت نکردن از مارشال دوگل به آمریکا تبعید شد! هواپیمای او شاید از سوی یک جنگنده آلمانی مورد اصابت قرار گرفت و در مدیترانه ناپدید شد! البته ویکی‌پدیای فارسی چیز دیگری نوشته است.

     

    رمانش: »پرواز شبانه«

    کتاب رمان »پرواز شبانه« یکی از 100 عنوان کتاب فهرست صدتایی رضا امیرخانی است برای خواندن (به منظور نویسنده شدن). بی‌شک این کتاب یکی از برترین رمان‌های جهان است.

    داستان کتاب مربوط به زمانی است که از پرواز شبانه برای تسریع ارسال بسته‌های پستی در رقابت پست هوایی با راه‌آهم و کشتی استفاده شد. زمانی که پرواز شبانه، یکی از مشاغل به شدت پرخطر به حساب می‌آمد.اگزوپری در این کتاب، کوشش انسانی در انجام وظیفه را خیلی خوب نشان داده است.

     

    شباهتش با رضا امیرخانی

    تجربه دست اول نویسنده در خلبانی، در نگارش این کتاب، مفید واقع شده است. شاید شما هم دوباره یاد رضا امیرخانی افتادید. اگر کتاب »از به« را خوانده‌اید، تاثیر غیرقابل انکار تجربه رضا امیرخانی در خلبانی در نگارش کتاب را درک کرده‌‌اید. اگر رضا امیرخانی تبعید شود و یا در 44 سالگی کشته شود (زبانم لال!) شباهت‌های دو نویسنده بیش‌تر هم خواهد شد.

     

    عنوان کامل کتاب:

    پرواز شبانه

    نوشته/ مترجم:

    آنتوان دُسنت اگزوپری/ نرگس سنیبری

    نسخه‌ای که من خواندم:

    چاپ اول نشر روز گار تهران، 1387. 126 صفحه، 1900 تومان، ترجمه از انگلیسی. با مقدمه آندره ژید.

  • نظرات() 
  • سه شنبه 9 اسفند 1390

    عنوان کامل کتاب:

    سرلوحه‌ها، یادداشت‌های پراکنده (سال‌های 1381-1384)

    نویسنده:

    رضا امیرخانی

    ناشر:

    انتشارات سپیده‌باوران مشهد (کتاب آفتاب)، چاپ اول: 1387

    نسخه‌ای که من خواندم:

    چاپ سوم، 1389، 288 صفحه، 5000 تومان

    سرلوحه های امیرخانیرضا امیرخانی (+) متولد 1352 است. 45 مورد از یادداشت‌های هفتگی او در نشریه الکترونیکی لوح (وابسته به حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی) از مجموع 80 یادداشتی که در فاصله سه‌چهارساله 81 تا 84 (29 تا 32 سالگی او) نوشته شده‌اند، در این کتاب (+) گرد هم آمده‌اند. این کتاب به چهار بخش تقسیم شده‌ است: الواح، امکنه، اجتماعیات و فرهنگ.

    اگر به مهارت نویسندگی امیرخانی کاری نداشته باشیم، اگر به وابستگی احساسی عقیدتی او به اهل‌بیت علیهم‌السلام کاری نداشته باشیم، حتی اگر او را در جرگه نویسندگان متعهد انقلاب اسلامی طبقه‌بندی نکنیم، همین دو دلیل که او بسیار سفر می‌رود و خوب می‌نویسد، برای مطالعه آثار او کافی است.

    برخی یادداشت‌های پراکنده سرلوحه‌ها را قبلا به صورت پراکنده خوانده بودم، اما با توقف و سپس تاخیر دو ساعته تهران- شمال روز یک‌شنبه توانستم، آن را در قطار و با کمال آرامش یک‌بار منسجم بخوانم.

    خدا رضا امیرخانی را برای اسلام، انقلاب اسلامی و مردم ما نگه‌دارد.

    با این حساب از کتاب‌های رضا امیرخانی، «ناصر ارمنی» مانده که منسجم نخوانده‌ام و جانستان کابلستان که وسط خوندنش، غیب شد! 


    اشتراک فید ما (قفسه دات آی آر) در گوگل ریدر: +
    خبرمایه ما: http://Qafase.ir/rss
    نسخه موبایل: http://Qafase.ir/M

  • نظرات() 
  • یکشنبه 15 اسفند 1389

    كتاب دی اكسید شوكران (طنز امروز-1؛ مجموعه شعر طنز): مجموعه اشعار طنز سعید نوری

    طرح روی جلد كتاب طنز دی اكسید شوكرانانتشارات سپیده باوران؛ ناشر جدیدی در جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی

    انتشارات سپیده باوران مشهد چند وقتی است كه در بازار عملكرد ناموفق ناشرین متصل به شیر نفت، خوب كار می كند. برادران مشهدی مان،‌خسته نباشید!

    برخی از كتابهای مطرحی كه توسط این انتشاراتی منتشر گشته اند عبارتند از:
    • كتاب شعر پادشهر، میلاد عرفانپور (اینجا)
    • كتاب شعر پاییز بهاری است كه عاشق شده است ،میلاد عرفانپور (اینجا)
    • كتاب مجموعه مقالات سرلوحه ها، رضا امیرخانی
    • كتاب تولید علم و علوم انسانی، دكتر ابراهیم فیاض (اینجا)
    • كتاب شعر روضه در تكیه پروتستانها،‌علی محمد مودب
    • كتاب شعر دادخواست،‌ امید مهدی نژاد و محمد مهدی سیار
    • دو كتاب از دكتر علی شریعتی: كتاب كویر و كتاب زن
    • و ...
     سعید نوری و كتاب طنز دی اكسید شوكرانسعید نوری شاعر طنزپرداز

    از كتابهای منتشره جدید (پاییز 1389) انتشارات سپیده باوران، اولین كتاب از مجموعه طنز امروز است كه مجموعه شعر طنز سعید نوری است با عنوان دی اكسید شوكران. سعید نوری شاعر جوانی است. متولد 1354. جوان باذوقی كه گویا هنوز با مفهوم خط قرمز آشنا نشده است! در اشعار طنزش هم هیچ محدودیتی برای خود قائل نمی شود. از شوخی با خدا و فرشتگان گرفته تا موضوعات اجتماعی و سیاسی؛ با همه شوخی می كند:

    ... ای در تو فقر سكته زد و رفت در كما
    ای پارچ پارچ نفت تو بر سفره های ما
    ای زادگاه مادری احمدی نژاد
    ای بهترین برادر كوبا،‌اریتره، چاد

    مطالعه این كتاب برای داشتن لحظات شاد به ویژه برای دور هم نشینی های مجردی و خوابگاهی پیشنهاد می گردد./

    برشهایی از این کتاب:
    درباره مسعود ده نمکی
    +
    شیوه تربیتی موثر +

    این آدرس وبلاگ اوست: http://manbaddahan.blogfa.com/
    وبلاگی كه با نام كتابش،‌هم نام است: وبلاگ دی اكسید شوكران

    اطلاعات كتابشناختی:
    عنوان كتاب: كتاب دی اكسید شوكران: مجموعه شعر طنز
    شاعر: سعید نوری
    ناشر: انتشارات سپیده باوران مشهد،‌چاپ اول، 1389
    تعداد صفحات: 144 صفحه، قطع رقعی، جلد شمیز
    قیمت: 3300 تومان


    با تشكر از: دوست عزیزم، محسن محمددینی كه این كتابش را به رسم امانت خواندم.

  • نظرات() 
  • آمار وبلاگ

    • کل بازدید :
    • بازدید امروز :
    • بازدید دیروز :
    • بازدید این ماه :
    • بازدید ماه قبل :
    • تعداد کل مطالب:
    • آخرین بازدید :
    • روزآمد شده در: