قفسه‌: نقد و نگاه من به کتاب‌هایی که خوانده‌ام Qafase.IR مشکل ما سه راه حل دارد: خواندن، خواندن و خواندن. البته از راه حل چهارمی می توان سخن گفت که آن هم خواندن است. مطالعه را به عنوان یک فریضه قطعی دربرنامه خود وارد کنید. (حسن رحیم‌پور ازغدی) ---- به قفسه‌های كتاب‌های من خوش آمدید! من حمید درویشی شاهکلائی، پژوهش‌گر و دانشجوی دکتری رشته فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام هستم. دعوت می‌كنم ضمن مطالعه کوتاه‌نوشت‌های من راجع به كتاب‌ها، مرا از نظرات اصلاحی، انتقادی و سازنده خود بهره‌مند سازید! یک دنیا سپاس tag:http://qafase.mihanblog.com 2017-11-20T21:35:42+01:00 mihanblog.com کتاب «سیاحت غرب»؛ ارواح در برزخ به گزارش آقا نجفی قوچانی 2017-11-20T13:04:19+01:00 2017-11-20T13:04:19+01:00 tag:http://qafase.mihanblog.com/post/227 حمید درویشی شاهکلایی گزارشی از برزخ؛ یک رمان خواندنی«و من مُردم!»این آغاز طوفانی یک رمان خوب است. مرحوم آیت‌الله سید محمدحسن نجفی قوچانی (متولد ۱۲۵۶ و درگذشته ۱۳۲۲) در سال ۱۳۱۲ شمسی، توانسته شاهکاری را خلق کند که در طول سالیان بارها توجه خوانندگان و ناشران را جلب کرده است؛ یک داستان فوق‌العاده و امروزی با یک موضوع ناب و ترسناک! گفته می‌شود شمارگان کتاب از یک میلیون نسخه گذر کرده است. هم‌چنین فیلم و نسخه‌های صوتی از کتاب تهیه و تدوین شده است.داستان از مرگ و دفن نویسنده شروع می‌شود و با سؤالات فرشتگان الهی ادامه پید
گزارشی از برزخ؛ یک رمان خواندنی
«و من مُردم!»
این آغاز طوفانی یک رمان خوب است. مرحوم آیت‌الله سید محمدحسن نجفی قوچانی (متولد ۱۲۵۶ و درگذشته ۱۳۲۲) در سال ۱۳۱۲ شمسی، توانسته شاهکاری را خلق کند که در طول سالیان بارها توجه خوانندگان و ناشران را جلب کرده است؛ یک داستان فوق‌العاده و امروزی با یک موضوع ناب و ترسناک! گفته می‌شود شمارگان کتاب از یک میلیون نسخه گذر کرده است. هم‌چنین فیلم و نسخه‌های صوتی از کتاب تهیه و تدوین شده است.

داستان از مرگ و دفن نویسنده شروع می‌شود و با سؤالات فرشتگان الهی ادامه پیدا می‌کند. مراحل و منازل روح پس از مرگ در برزخ تا قیامت (قیام امام زمان) با گزارش نویسنده از خودش موضوع اصلی کتاب است.

داستانی و امروزی
 این اثر یک رمان است. عناصر و ویژگی‌های یک داستان امروزی را دارد. فقط حجمش کم است. اینکه چنین‌ نویسنده‌ای (یک عالم تراز اول دینی) در آن سال‌ها چنین کتابی نوشته است، آن هم با چنین نثر ساده و روانی، خود یک شگفتی است.

یک کتاب دینی
این کتاب مبتنی بر آیات و روایات است. ارجاعات مکرر به منابع و متون دینی، آن را به یک اثر آموزشی در حوزه معادباوری و معارف اسلامی درباره مرگ،‌ برزخ، آثار اعمال نیک و بد آدمی و نظایر آن کرده است.  البته دیدگاه شیعی نویسنده کاملاً مشهود است. اینکه برخی تصور می‌کنند این چیزها چرندپرند است، از کم‌اطلاعی آن‌هاست. این اثر هم عالمانه است و هم هنری.

ملاحظاتی برای نوجوانان
هرچند نوجوانان (متوسطه اول) می‌توانند این کتاب را بخوانند، پیشنهاد می‌شود آن را نخوانند یا با یک مربی بخوانند؛ کسی که بتواند احیاناً توضیحات کافی درباره سؤالات احتمالی ارائه دهد. هم‌چنین توجه شود که موضوع کلی اثر، ترسناک است. به ویژه در صفحات آغازین تصویری دوست‌داشتنی‌ای از مرگ ارائه نمی‌شود. هم‌چنین در ادامه از سختی‌های عالم برزخ و آثار سوء گناهان یاد می‌شود. توضیحات نویسنده درباره عذاب قبر، واقعاً نگران‌کننده است و می‌تواند نوجوانی را که آمادگی ذهنی ندارد، از دین زده کند.

واقعیت یا تخیل؟
مرز بین واقعیت و تخیل در کتاب به درستی روشن نیست. احتمال جدی وجود دارد که نویسنده، واقعاً از برزخ گزارش کرده باشد. یعنی در رؤیای صادقه (خواب) یا از طریق کشف و شهود در عالم بیداری، چیزهایی از عالم برزخ را دیده باشد و آن‌ها را نوشته باشد. به درستی می‌دانیم که نویسنده خود اهل مکاشفه بوده است و مقام عرفانی والایی داشته است. اما از سویی دیگر، آن‌قدر بار طنز، نگرش انتقادی و توصیف‌های خلاقانه نویسنده بالاست که به نظر می‌رسد نویسنده تخیل خود را به کار بسته و بر مبنای دیدگاه شیعه، به ترسیم داستانی برزخ پرداخته است. این موضوع به ویژه در صفحات پایانی اثر بیشتر خودش را نشان می‌دهد.

چند مثال
نویسنده در عصری که هنوز رایتل اختراع نشده است، از تماس تلفنی تصویری در برزخ با حبیب‌بن‌مظاهر سخن می‌گوید. حالا سرنوشت این مکالمه به کنار!
یا آن نمایش‌گر بزرگ (لوح) که در آن می‌بیند پیامبر و علی و اهل‌بیت و فرشتگان به صف شد‌ه‌اند. 
هم چنین است فتنه‌ای که نویسنده در وادی‌السلام برمی‌انگیزد و به انتقاد از همگان برمی‌خیزد که چه خوش و خرم نشسته‌اید در حالی‌که فرج امام زمان نرسیده؟ 
گفتگو و مذاکراتش با رئیس فرشتگان و حضور در مرز برهوت، در عین این‌که به شدت متأثرکننده است، به شدت هم جنبه طنز و انتقادی قوی‌ای دارد.
ماجرای آن حوری که می‌گوید حافظ مدتی اینجا بود و به ما شعر یاد داد، خود بار طنز دارد و از این دست،‌ فراوان است.

کمدی الهی نوشته دانته
همان‌طور که خارجی‌ها در همین باره، کمدی الهی دارند، ما هم سیاحت غرب داریم! با این تفاوت که سیاحت غرب به شدت مبتنی بر آیات و روایات است. به نظر می‌رسد کاهش سخت‌گیری در زمینه ادبیات دینی، راه را بر نگارش آثار فراوان و قوی آماده کند. لااقل در جهان کفر که آثار بسیاری در تایید یا رد موضوعات دینی نوشته شده‌اند.

توصیه رهبری و کتاب سیاحت شرق
آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، دو کتاب مشهور نویسنده (سیاحت شرق و سیاحت غرب) را برای خواندن توصیه کرده‌اند. سیاحت شرق که زودتر نوشته شده است، شرح زندگی نویسنده است که به نوعی تاریخ اجتماعی و سیاسی معاصر ایران و عراق در عصر مشروطه است.

استفاده از شعر در نثر
در برخی جاها به نظر می‌رسد نویسنده می‌بیند حق مطلب با شعر بهتر و راحت‌تر ادا می‌شود. بنابراین از میراث کهن فارسی، اشعاری را به عاریه می‌گیرد. بنابراین باید در کنار مراجع مکرر قرآنی و روایی، از منابع شعری فراوان نیز سخن گفت که به زیبایی در اثر داستان نشسته‌اند.

تقدیر از نویسنده
من وقتی می‌بینم یک عالم بزرگ دینی در آن زمان،‌ چنین کار فاخری نوشته است، مطمئن می‌شوم شهید مطهری با نگارش داستان راستان، یک کار تقلیدی ضعیف و معمولی انجام داده است. سیاحت غرب آقانجفی قوچانی، انتظار مرا از علما برای نگارش متون دینی برای نوجوانان و عامه مردم صدچندان کرده است. متأسفانه بسیاری از بزرگان حتی در ماه محرم نیز منبر نمی‌روند و فرصت برای گفتگو با مردم نمی‌گذارند.

نیاز به ویرایش
من نسخه‌ای از کتاب را خواندم که به همت انتشارات قدیانی منتشر شده بود. متأسفانه باید بگویم اشتباهات متعددی در حروف‌چینی دیدم که اثرگذار بود. گفتنی است کتاب توسط ناشران و افراد متعددی بازنویسی شده است و ترجمه آیات و روایات به آن اضافه شده است. اگر نسخه خوبی می‌شناسید، معرفی کنید.


اطلاعات کتاب‌شناختی اثر

عنوان کامل کتاب

سیاحت غرب
سرنوشت ارواح بعد از مرگ

پدیدآور

آیت‌الله سید محمدحسن نجفی قوچانی (متولد ۱۲۵۶- متوفای ۱۳۲۲شمسی قوچان)
بازنوشته: مژگان شیخی(۱۳۴۱-)

ناشر

تهران، مؤسسه انتشارات قدیانی

قطع رقعی، چاپ هشتم، ۱۳۹۳- ۱۲۸ صفحه.
حدود ۴۰ ناشر دیگر این کتاب را بازنشر کرده‌اند.


به زودی در قفسه
کتاب دیدار با آفتاب، خاطرات جانباز محمد یحیایی؛ سمیرا سادات امامی/ انتشارات کتاب سمنگان سمنان
کتاب فواره گنجشک‌ها، زندگی داستانی امام جعفر صادق؛ محمود پوروهاب/ انتشارات مسجد مقدس جمکران قم
]]>
کتاب «فاتح قدس»؛ زندگی شهید حسن تهرانی مقدم 2017-11-16T03:55:54+01:00 2017-11-16T03:55:54+01:00 tag:http://qafase.mihanblog.com/post/228 حمید درویشی شاهکلایی کتاب «فاتح قدس»؛ زندگی شهید حسن تهرانی مقدمهمزمان با ایام شهادت شهدای اقتدار (حادثه موشکی سپاه در جهاد خودکفایی که به شهادت سردار شهید حسن طهرانی‌مقدم و جمعی از یارانش انجامید)، این کتاب را خواندم.عناوین بخش‌های کتاب به این شرح است: ۱- زندگی‌نامه و گاهشمار زندگی در ۱۰ صفحه۲-از منظر خانواده در ۵۵ صفحه۳-از منظر همراهان و همرزمان در ۹۰ صفحه۴-خاطرات و کلمات در ۵۰ صفحه۵-گزارش رسانه‌های غربی در ۵ صفحه۶- یادی از شهدای غدیر در ۳۰ صفحه۷-گزیده پیام تسلیت در ۵ صفحه+ تصاویرمتأسفانه علی‌رغم طراحی و شک
کتاب «فاتح قدس»؛ زندگی شهید حسن تهرانی مقدم
همزمان با ایام شهادت شهدای اقتدار (حادثه موشکی سپاه در جهاد خودکفایی که به شهادت سردار شهید حسن طهرانی‌مقدم و جمعی از یارانش انجامید)، این کتاب را خواندم.

عناوین بخش‌های کتاب به این شرح است: 
۱- زندگی‌نامه و گاهشمار زندگی در ۱۰ صفحه
۲-از منظر خانواده در ۵۵ صفحه
۳-از منظر همراهان و همرزمان در ۹۰ صفحه
۴-خاطرات و کلمات در ۵۰ صفحه
۵-گزارش رسانه‌های غربی در ۵ صفحه
۶- یادی از شهدای غدیر در ۳۰ صفحه
۷-گزیده پیام تسلیت در ۵ صفحه
+ تصاویر

متأسفانه علی‌رغم طراحی و شکل ظاهری خوب کتاب، با اثر منسجم و خوبی روبه‌رو نیستیم. تقریباً عمده مطالب کتاب، با یک جستجوی ساده در اینترنت کنار هم گذاشته‌اند و بدون ویرایش و با غلط‌های املایی و نگارشی بسیار منتشر شده‌اند. من از نشر معارف تعجب می‌کنم که چطور اعتبار خود را بدون رعایت اصول حرفه‌ای زیر پا می‌گذارد.

محتوای کتاب به شدت تکراری است. مثلا صدبار گفته شده ایشان از توپخانه شروع می‌کنند و بعد وارد موشکی می‌شوند. 
 
محتوای کتاب به شدت مبهم است. مثلاً شاید صدبار به قضیه کوهنوردی پنج‌هزارنفره دماوند اشاره شده است ولی شما نمی‌فهمید که ربط این کوهنوردی به شهید چه بوده است!

محتوای کتاب کمی تا قسمتی دچار تناقض است. مثلا یکجایی می‌گوید که شهید این‌قدر آدم خوبی بود که مادرش هیچگاه از او عصبانی نشد. چند صفحه آن‌طرف‌تر برادر شهید می‌گوید که همه چیز را علی‌رغم توصیه مادر به هم می‌ریخت. 

تلاش شده تصویری بدون عیب و نقص از شهید ارائه شود! ما که می‌دانیم تصویر بچه‌مثبت از شهدا نشان دادن به ویژه در دوره کودکی و نوجوانی دوره شاه، خلاف واقعیت است. اتفاقاً نوعاً شهدا نوعی بازیگوشی و جسارت خاصی در کودکی داشته‌اند؛ به ویژه امثال این شهید که روحیه خلاق و مبتکرانه‌ای هم داشتند.

محتوای کتاب، ابعاد مختلفی از زندگی شهید را پوشش داده است و حرف‌های خوب فراوانی دارد اما پردازش ندارد. محتوای شعاری و کلیشه‌ای آزاردهنده‌ای در سراسر کتاب به چشم می‌خورد.

یکی از ضعیف‌ترین بخش‌ها هم بخش گزارش رسانه‌های غربی بود. گویا نسخه‌های قدیمی گوگل‌، کار ترجمه را انجام داده‌اند.

درباره شهید حسن تهرانی‌مقدم پیش‌تر خوانده‌ام:
کتاب یادگاران، جلد ۲۵: کتاب حسن تهرانی مقدم؛ فرزانه مردی، انتشارات روایت فتح؛ ۱۰۰ خاطره از خانواده و دوستان

اطلاعات کتاب‌شناختی اثر

عنوان کامل کتاب

فاتح قدس؛
روایتی از زندگانی پارسای دانشمند سردار شهید حاج حسن تهرانی مقدم

پدیدآور

به کوشش محمدحسن علیجان‌زاده روشن

ناشر

قم، دفتر نشر معارف

قطع رقعی، چاپ اول، ۱۳۹۵- ۲۷۲ صفحه.


به زودی در قفسه
کتاب دیدار با آفتاب، خاطرات جانباز محمد یحیایی؛ سمیرا سادات امامی/ انتشارات کتاب سمنگان سمنان
کتاب سیاحت غرب؛ گزارش آیت‌الله آقانجفی قوچانی از برزخ/ مؤسسه انتشارات قدیانی تهران
کتاب فواره گنجشک‌ها، زندگی داستانی امام جعفر صادق؛ محمود پوروهاب/ انتشارات مسجد مقدس جمکران قم
]]>
کتاب «خورشید مغرب» (خلاصه)؛ محمدرضا حکیمی 2017-10-22T10:18:39+01:00 2017-10-22T10:18:39+01:00 tag:http://qafase.mihanblog.com/post/218 حمید درویشی شاهکلایی کتاب «خورشید مغرب» (خلاصه)؛ محمدرضا حکیمی علامه بزرگوار حکیمی، پیش از انقلاب کتابی درباره امام زمان نوشته بودند. بعدها این کتاب گسترش یافت. کتاب حاضر، خلاصه‌ای از همان نسخه گسترش‌یافته است که برای نوجوانان و جوانان آماده شده است.این کتاب به امام زمان و مسئله مهدویت از منظرهای گوناگون می‌پردازد. تولد، ویژگی‌های ظاهری، سیرت، از منظر شیعه، اهل سنت، دیگر ادیان، از نظر علمی و مسئله طول عمر، و همین‌طور بحث‌های پیچیده‌تری درباره عصر غیبت کبری و انتظار، از جمله حکومت مسانخ و تکلیف منتظران و... از کتاب «خورشید مغرب» (خلاصه)؛ محمدرضا حکیمی

علامه بزرگوار حکیمی، پیش از انقلاب کتابی درباره امام زمان نوشته بودند. بعدها این کتاب گسترش یافت. کتاب حاضر، خلاصه‌ای از همان نسخه گسترش‌یافته است که برای نوجوانان و جوانان آماده شده است.

این کتاب به امام زمان و مسئله مهدویت از منظرهای گوناگون می‌پردازد. تولد، ویژگی‌های ظاهری، سیرت، از منظر شیعه، اهل سنت، دیگر ادیان، از نظر علمی و مسئله طول عمر، و همین‌طور بحث‌های پیچیده‌تری درباره عصر غیبت کبری و انتظار، از جمله حکومت مسانخ و تکلیف منتظران و... از جمله مباحث این کتاب است.

محمدرضا حکیمی نثر قدرتمندی دارد.

علامه حکیمی در یک نگاه
علامه محمدرضا حکیمی به فیلسوف عدالت شهره است. او که اجازه اجتهادش را از شیخ آقابزرگ تهرانی در سال ۱۳۴۸ دریافت کرد، از طرفداران مکتب تفکیک است. وی، وصی شهید دکتر علی شریعتی بود و اجازه تصرف در آثار آن اندیشمند انقلابی معاصر را داشت. مجموعه کتاب شش‌جلدی او با عنوان «الحیاة» در موضوع مباحث اسلامی اقتصاد از شهرت زیادی برخوردار است. او در نامه‌ای، اسلام را به فیدل کاسترو (کوبا) معرفی کرده است.

از علامه حکیمی در همین وب‌نوشت:
بعثت،‌ غدیر، عاشورا، مهدی برای نوجوانان؛ انتشارات دلیل ما قم

اطلاعات کتاب‌شناختی اثر

عنوان کامل کتاب

خورشید مغرب (خلاصه) برای نوجوانان و جوانان

پدیدآور

محمدرضا حکیمی (متولد ۱۳۱۴-مشهد)

ناشر

قم، دلیل ما

قطع رقعی، چاپ پنجم، ۱۳۸۷- ۱۶۰ صفحه.


به زودی در قفسه
کتاب دیدار با آفتاب، خاطرات جانباز محمد یحیایی؛ سمیرا سادات امامی/ انتشارات کتاب سمنگان سمنان
کتاب سیاحت غرب؛ گزارش آیت‌الله آقانجفی قوچانی از برزخ/ مؤسسه انتشارات قدیانی تهران
کتاب فواره گنجشک‌ها، زندگی داستانی امام جعفر صادق؛ محمود پوروهاب/ انتشارات مسجد مقدس جمکران قم
]]>
کتاب «تک‌پسر»؛ خاطرات شهید مسعود آخوندی 2017-10-20T09:26:10+01:00 2017-10-20T09:26:10+01:00 tag:http://qafase.mihanblog.com/post/226 حمید درویشی شاهکلایی اوج بندگی 4: تک پسر (نیم‌نگاهی به زندگی و اوج بندگی دانشجوی شهید مسعود آخوندی)کتاب متشکل از حدود ۱۰۰ خاطره مینیمال ساده و کوتاه است که به همراه تصاویر در ۱۶۰ صفحه منتشر شده است. برخی خاطره‌ها از یک و نیم خط تجاوز نمی‌کنند.منظور از اوج بندگی، شهادت است. البته کتاب حاضر را یک خانم نوشته است و مثل بسیاری از کتاب‌های دیگر زن‌نویس، بُعد جنگی و نظامی آن ضعیف است. بنابراین به سختی بتوان آن را درباره شهادت دانست! اما در مقابل بُعد خانوادگی و ابعاد مرتبط با پشت‌جبهه پررنگ‌تر دیده شده است. در توص اوج بندگی 4: تک پسر (نیم‌نگاهی به زندگی و اوج بندگی دانشجوی شهید مسعود آخوندی)

طرح جلد کتاب تک پسر خاطرات شهید دانشجو مسعود آخوندی
کتاب متشکل از حدود ۱۰۰ خاطره مینیمال ساده و کوتاه است که به همراه تصاویر در ۱۶۰ صفحه منتشر شده است. برخی خاطره‌ها از یک و نیم خط تجاوز نمی‌کنند.

منظور از اوج بندگی، شهادت است. البته کتاب حاضر را یک خانم نوشته است و مثل بسیاری از کتاب‌های دیگر زن‌نویس، بُعد جنگی و نظامی آن ضعیف است. بنابراین به سختی بتوان آن را درباره شهادت دانست! اما در مقابل بُعد خانوادگی و ابعاد مرتبط با پشت‌جبهه پررنگ‌تر دیده شده است. 

در توصیف شهید مسعود آخوندی، بیش از هر چیز به این‌که او دانشجوی نخبه رشته مهندسی مکانیک بود، اشاره می‌کنند. حال آنکه به نظر می‌رسد خود شهید پاسداری از اسلام را مهم‌ترین رسالت خود می‌دانسته است.

به نظر می‌رسد تلاش شده تا با تأکید بر تک‌پسر بودن این شهید و رابطه عاطفی خانواده با او، احساسات مخاطب برانگیخته شود. هرچند مخالف این کار نیستم و دشواری تقدیم شهید باید روشن شود، تقلیل قضیه شهادت به این موارد هم خطرناک است. آرمان شهدا باید گسترده‌تر دیده شود. به ویژه دانشجویانی که به جای سنگر دانشگاه، سنگر جبهه را انتخاب کردند. این‌ها از فضای دورتری به عمق خطوط نبرد آمدند.

امثال این شهید می‌توانستند خود را این‌گونه توجیه که در سنگر علم مشغول‌اند و دانشگاه هم خود یک جبهه است، اما خدا به آن‌ها لطف کردد و واقعیت را دیدند که بهترین مرگ در این جهان، شهادت است. خوشا به سعادتشان. ان‌شاءالله دنباله‌رو راه آن‌ها باشیم و از ما شفاعت کنند.

اطلاعات کتاب‌شناختی اثر

عنوان کامل کتاب

اوج بندگی ۴:
تک پسر (نیم‌نگاهی به زندگی و اوج بندگی دانشجوی شهید مسعود آخوندی)

پدیدآور

نسیبه استکی (-۱۳۶۲)
خاطرات شهید مسعود آخوندی (۱۳۶۵-۱۳۴۲)

ناشر

قم،‌ انتشارات شهید کاظمی
چاپ قبلی: مجد اسلام، ۱۳۹۲

قطع جیبی، چاپ اول، ۱۳۹۵- ۱۶۰ صفحه، ۵۰۰۰ تومان



به زودی در قفسه
کتاب خورشید مغرب؛ محمدرضا حکیمی/ انتشارات دلیل ما قم
کتاب سیاحت غرب؛ گزارش آیت‌الله آقانجفی قوچانی از برزخ/ مؤسسه انتشارات قدیانی تهران
کتاب دیدار با آفتاب، خاطرات جانباز محمد یحیایی؛ سمیرا سادات امامی/ انتشارات کتاب سمنگان سمنان
کتاب فواره گنجشک‌ها، زندگی داستانی امام جعفر صادق؛ محمود پوروهاب/ انتشارات مسجد مقدس جمکران قم

]]>
کتاب «ابوعلی کجاست؟»؛ زندگی‌نامه خودگفته شهید مرتضی عطایی معروف به ابوعلی 2017-10-18T15:22:41+01:00 2017-10-18T15:22:41+01:00 tag:http://qafase.mihanblog.com/post/224 حمید درویشی شاهکلایی کتاب «ابوعلی کجاست؟»؛ زندگی‌نامه خودگفته شهید مرتضی عطایی معروف به ابوعلیمحتوای کتابمرتضی عطایی، بسیجی ایرانی بود. شغلش در مشهد تأسیسات بود. با تلاش‌های فراوان توانست خود را به عنوان تبعه افغانستان معرفی کند و در قالب لشگر فاطمیون به سوریه برود. بارها هم خواستند او را برگردانند، اما... او با نشان دادن توانایی‌های خود در میدان جنگ، جانشین فرمانده دلاور گردان عمار تیپ فاطیمون، مصطفی صدرزاده (معروف به سید ابراهیم) بشود. دوستی صمیمانه این دو و شهادت مصطفی در تاسوعا موجب شد تا در مرداد ۱۳۹۵، ۱۰
طرح جلد کتاب ابوعلی کجاست؟ شهید مرتضی عطایی
کتاب «ابوعلی کجاست؟»؛ زندگی‌نامه خودگفته شهید مرتضی عطایی معروف به ابوعلی

محتوای کتاب
مرتضی عطایی، بسیجی ایرانی بود. شغلش در مشهد تأسیسات بود. با تلاش‌های فراوان توانست خود را به عنوان تبعه افغانستان معرفی کند و در قالب لشگر فاطمیون به سوریه برود. بارها هم خواستند او را برگردانند، اما... او با نشان دادن توانایی‌های خود در میدان جنگ، جانشین فرمانده دلاور گردان عمار تیپ فاطیمون، مصطفی صدرزاده (معروف به سید ابراهیم) بشود. دوستی صمیمانه این دو و شهادت مصطفی در تاسوعا موجب شد تا در مرداد ۱۳۹۵، ۱۰ ساعت پای دوربین بنشیند و با لهجه شیرین مشهدی از دوست شهیدش بگوید. مرتضی عطایی با اسم جهادی «ابوعلی» از روزهای کودکی خود شروع می‌کند، خاطراتی از سربازی و گرفتن گذرنامه افغانستانی برای سفر حج را تعریف می‌کند، از آموزش‌ها و کسب تجربیات در بسیج مشهد می‌گوید و مهم‌تر از همه خاطرات نابی را از ماجرای مقاومت در سوریه و مجاهدت‌های برادران فاطمیون بیان می‌کند. (بخشی از این خاطرات را می‌توانید در آپارات ببینید. مثل قسمت «کلنا داغونتیم یا زینب!») صراحت و صداقتش دوست‌داشتنی است.

ابوعلی چند روز بعد از بیان این خاطرات، در روز عرفه به شهادت می‌رسد. این‌جوری بود که مصاحبه‌هایی که قرار بود در کتاب دوستش استفاده شوند، محتوای کتاب خودش را تشکیل دادند. ماجرای شهادت او از زبان دوستانش در انتهای کتاب روایت شده است. وصیت‌نامه، اشعار مرتضی عطایی در سوگ سید مصطفی و گزیده‌ای از تصاویر و دل‌نوشته‌ها پایان‌بخش کتاب هستند.

تاریخ شفاهی مدافعان حریم اهل‌بیت
تاریخ شفاهی فرهنگ پایداری،‌ بخش مهمی از تاریخ انقلاب اسلامی است. خوشبختانه اخیراً تاریخ شفاهی فرهنگ پایداری در سوریه و شهدای مدافع حرم مورد توجه قرار گرفته است. اما جبهه مقاومت انقلاب اسلامی گسترده‌تر از این حرف‌هاست و فرماندهان و سربازان بسیاری هستند که دیده و شنیده نشده‌اند. رویش‌هایی چون مرتضی عطایی نشان از حیات و زنده بودن انقلاب اسلامی دارند.

وجه تسمیه کتاب؛ وقتی داعش دنبال ابوعلی می‌گشت
در عملیات بصر الحریر دشمن نه نفر اسیر گرفت که پنج نفر از آن ها را به شهادت رساند و چهار نفر دیگر در ماه رمضان سال ۹۵ با اسرای مسلحین معاوضه شدند، یکی از این اسرا حیدر محمدی بود. مسلحین موقع اسارتش عکس شاخص فاطمیون را به او نشان داده و گفته بودند، ابوعلی کجاست؟ محمدی می‌گفت: «ابوعلی! دیگر به منطقه نرو. اگر رفتی اسیر نشو که برایت نقشه ها دارند!»

یک قسمت از کتاب
بعد از اینکه چندین بار مجروح شدم، اطرافیان کمی فشار آوردند تا پرونده جانبازی‌ام را پیگیری کنم. وقتی برای پیگیری رفتم، گفتند: «چیزی به اسم شما ثبت نشده است. شما به اسم فاطمیون رفته‌اید و پرونده جانبازی ندارید.» درباره زمانی هم که با لشکر و به عنوان ایرانی رفته بودم، چون برای مداوای جراحت خان‌طومان به ایران نیامده بودم، برایم پرونده تشکیل ندادند. فقط جراحت انگشتم باقی ماند که بعد از گذشت یک سال هنوز جوابی درباره آن نداده‌اند.
 
حتی زمانی که به اسم ایرانی به سوریه رفتم، حقوقی دریافت نکردم و به قول آن‌ها حقوقی برای بسیجی‌ها تعریف نشده است! من هم دیگر خسته شدم و پیگیر پرونده جانبازی‌ نشدم. با خودم گفتم: «دلیل رفتنم به سوریه این چیزها نبوده و ارزش ندارد این همه برای آن چانه بزنم.

کمی مرتبط
شادی روح شهید حمیدرضا اسداللهی، دوست و همکار من که آذر ۱۳۹۴ در حلب سوریه به شهادت رسید، فاتحه‌ای بخوانید. ممنون

کتاب «سرباز روز نهم» حاصل ۱۰۰ ساعت گفتگو با خانواده و دوستان شهید مصطفی صدرزاده است.

کتاب «مصطفی و مرتضی» جلد سوم «لبیک یا زینب» است که عنوان فرعی‌اش «خاطرات خودگفته شهید مدافع حرم مرتضی عطایی (ابوعلی)» است. حدس می‌زنم که این کتاب، متن کامل‌تری از همین ۱۰ ساعت مصاحبه باشد که توسط مصاحبه‌کننده در ۳۳۶ صفحه تدوین شده است (علی‌اکبری مزدآبادی، انتشارات یا زهرا). جالب آن است که در کتاب «ابوعلی کجاست؟» اسمی از مصاحبه‌کننده نیامده است.

اطلاعات کتاب‌شناختی اثر

عنوان کامل کتاب

ابوعلی کجاست؟ زندگی‌نامه خودگفته شهید مرتضی عطایی معروف به ابوعلی

پدیدآور

راوی: شهید مرتضی عطایی (۱۳۹۵-۱۳۵۶)
تحقیق: محمدمهدی رحیمی
تدوین: نوید نوروزی
تهیه: واحد تاریخ شفاهی جبهه مقاومت انقلاب اسلامی (گنج)؛ دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی
ویراستار: نرگس توکلی لشکاجانی

ناشر

قم،‌ دفتر نشر معارف

قطع رقعی، چاپ سوم، ۱۳۹۶- ۱۴۴ صفحه، ۵۰۰۰ تومان



به زودی در قفسه
کتاب خورشید مغرب؛ محمدرضا حکیمی/ انتشارات دلیل ما قم
کتاب سیاحت غرب؛ گزارش آیت‌الله آقانجفی قوچانی از برزخ/ مؤسسه انتشارات قدیانی تهران
کتاب دیدار با آفتاب، خاطرات جانباز محمد یحیایی؛ سمیرا سادات امامی/ انتشارات کتاب سمنگان سمنان
کتاب فواره گنجشک‌ها، زندگی داستانی امام جعفر صادق؛ محمود پوروهاب/ انتشارات مسجد مقدس جمکران قم
]]>